در تکاپوی بیشتر برای امضای آگاهی منتشر شده، نفیسه آزاد

تغییر برای برابری

در تکاپوی بیشتر برای امضای آگاهی منتشر شده

نفیسه آزاد

دغدغه تمامي جنبشهاي اجتماعي مدرن ، در ايران و ساير کشورها برقراري ارتباط با بدنه مردمي و گرفتن حمايت و تاييد از آنهاست. برهمين پايه است که حرکتهاي مستقل براي اينکه مردمي هم باشند ، بسته به خلاقيت خود و بر اساس زمان و مکان و محدوديت ها ي خود راهکارهايي را مي انديشند و به اجرا مي گذارند .

برخی از فعالان جنبش زنان در ايران ، پس از پشت سر گذاشتن ، دو تجمع خرداد ۸۴ و ۸۵ ، و پس از برخوردهاي قهرآميز که شاهد آن بودند با استفاده از خلاقيتي برخاسته از خردي جمعي ، طرح يک ميليون امضا را آماده کردند و به اجرا گذاشتند . استفاده از قابليت هاي کارآمد و گذر کردن از محدوديت هايي که حاکميت بر فعاليت هاي اين جنبش وضع کرده بود از جمله اهداف اين طرح محسوب مي شد . از طرفي کنشگران فمینیست در ايران که تا کنون بسيار کم موفق به طرح ادبيات این حوزه و معرفي خود در چهارچوب فرهنگي و جغرافيايي خود شده بودند با اين طرح به تقويت خود برخاستند .

با اين طرح اولا امکان جذب نيروهاي بالقوه فعال که در زمينه هاي مختلف پراکنده بودند فراهم شد و بعد هم امکان برقراري ارتباط با بدنه مردمي در قالبي مشخص و قابل دفاع فراهم مي آمد .

زنان ، به عنوان نيروهاي نوپاي اجتماعي ، که تجربه هاي آنان در حرکتهاي زنانه – اجتماعي بسيار اندک است در قالب اين طرح مي توانند تجربه خود را تا اندازه زيادي وسعت بخشند ، طرح بحث در حوزه هاي عمومي ، و واداشتن مخاطب به حداقل کنش –امضاءبيانيه- کنشگری را به نحو بسيار زيبايي تجلي مي بخشد .

جمع آوري امضا براي بيانيه اي که از تبعيضات قانوني مي گويد در همه مکانهاي عمومي و غير عمومي باعث مي شود که فصل مشترکي، هر چند حداقل، براي زنان فراهم شود، از سوي ديگر، این ابتکاربرخورد فعال با جامعه اي است که در درون خود دچار ياس و سرخوردگي اجتماعي بوده و خود را فاقد قدرت براي عملي جمعي مي داند .

مطلب مهم ديگر برخورد با بدنه اجتماعي ، از زن و مرد ، باعث مي شود ، کنشگران کمپین با نظر عمومي پيرامون خود مواجه شوند و از دل اين کنش متقابل ، خود و مخاطب خود را درگير بحثهاي اقناعي کنند و دانش مربوط به عملگرايي را نه بازخواني که بازآفريني کنند.

امضا کردن يک بيانيه ، تنها يک امضا نيست ، بلکه واداشتن فرد است به قبول مسئوليت در قبال آنچه مي انديشد صحيح است و يا آوردن يک خواسته از ناخودآگاه افراد، به خودآگاه و ايجاد حساسيت اجتماعي در آنها.

بيشتر کنشگران کمپين يک ميليون امضا در تجربه هاي خود با اين جملات روبرو شده اند "اين کارها فايده اي ندارد"،"از دست ما چه کاري برميايد"، " کسي به نظر ما اهميت نمي دهد" وجملاتي شبيه به اينها، که نشان دهنده رخوتي اجتماعي است که در نتیجه آن شخص وظيفه را از خود سلب مي کند و با تفکري غير محرک ، سرنوشت خود را جدا از حرکت خود مي داند و به تقديرگرايي روي مي آورد.

در اين ميان زنان ، که در طول تاريخ پيش از اين از حداقل مشارکت اجتماعي به ويژه براي خود و در خود محروم بوده اند ،بيش از همه اين گونه مي انديشند . اما چيزي که در اين ميان مجاب کننده است ، بيانيه اي شفاف ، عملکردي مسالمت جويانه و آگاهي بخش ، و صميميتي انکار ناپذير در کنشگران جمع آوي امضاست ، همه آنچه به نوعي سرمايه اجتماعي کمپين محسوب مي شود و برگ برنده آن در حرکت دشواري که درپيش گرفته است .

از طرفي براي مخاطب، درگير شدن در يک کنش متقابل اجتماعي مي تواند برانگيزنده و دلپذير باشد و حس اعتماد به نفس و توانايي فردي را تقويت کند و اين همه به سادگي يک امضا ست.

اگر به وجود جامعه مدني معتقد باشيم و افراد ساکن در يک شهر را شهروند بدانيم نه رعيت، وظيفه فعالان اجتماعي-مدني فراهم آوردن فرصت گفتگوی مردم با دستگاه سياسي است. در واقع اين فعالان به عنوان حلقه اي واسط ، و بخشي از حوزه عمومي ، زماني مي توانند اين وظيفه اجتماعي را به انجام برسانند که از حداقل ارتباط با آحاد جامعه برخوردار باشند و اين براي دولت-مردان و دولت - زنان نيز فرصتي مناسب است که مي توانند از آن بهره هاي فراواني ببرند.

از سوی دیگر مي توان گفت ، جنبشي که قادر باشد ادبيات خود را توليد کند، توانسته است از ميرايي رهايي يابد. اين ادبيات در کمپين يک ميليون امضاء تا حد زيادي برخاسته از برخورد با جامعه از طريق جمع آوري امضا و طرح خواسته هاي مشخص است . فعالین این عرصه مي توانند با استفاده حداکثر از اين دريچه حداقل ادبيات محلي (local) خود را خلق و بازسازی کنند. معنای این کار بر ساختن تئوری از دل حرکتی عملی و واقعی است.

در غير اين صورت ، ادبيات تئوريک خلق شده ، بي محتوي ، بي اثر و بدون پيوند با متن اجتماعي خواهد بود ، یعنی خلق مفاهيمي که در درون خود زيبا، متقن و شفاف باشد جز از درون يک حرکت اجتماعي و عملي بر نخواهد آمد.

شيلا روباتام در مقدمه کتاب خود "زنان در تکاپو " اين موضوع را اينچنين بيان مي کند : "رابطه ميان موقعيت ها و مفاهيم هرگز ساده نيست.آگاهي تاريخي درباره چگونگي به کار گيري و ادراک مفاهيم ،پيچيدگي آنها را آشکارمي کند. دسته بندي روندهاي تفکر و تمايز شکل هاي حرکت و سازماندهي در جنبش هاي اجتماعي وسياسي ثمر بخش است. اما تنها با نگريستن به نحوه شکل گيري آنها بوسيله مردم در مسير تاريخ ،قادر خواهيم شد که چگونگي حرکت پديده ها را دريابيم . فرآيندهاي تجربه و تغييراتي که در معاني و مصاديق مفاهيم روي مي دهد ، فرآيندهايي پوياست، و حال آنکه تعاريف نظري ايستا به نظر مي آيند. آن چالش واقعي که ما در پيش رو داریم حفظ اين روشهاي مختلف مشاهده و درک عمل اجتماعي انسانها در کنار هم است "

اما در اين ميان نيز چالشی که در یرابر کمپين يک ميليون امضا قرار دارد بسته شدن فضاهاي عمومي بر روي کنشگران جمع آوري امضا و تحميل هزينه هاي فراوان به آن است. در اين ميان همچنان که در گذشته مشکلات و تنگناهاي موجود در برابر کنشگران آنان را به خلق فضاهاي جديد سوق داده است ، در اين زمينه نيز مي توان با کشف فضاهاي جديد و يا حتي خلق فضاهاي جديد راه را براي ادامه اين حرکت باز کرد.

در حالیکه نمی توان از اهمیت کشف و خلق فضاهای جدید برای جمع آوری امضا چشم پوشی کرد، باید به این نکته نیز توجه داشت که بسته شدن فضای عمومی برای جمع آوری امضا ممکن است راه را برای اضافه کردن شمار امضاها دشوار کرده باشد، اما حرکث کمپین در راستای آگاه کردن زنان از حقوق خود حتی اگر امکان امضا گرفتن هم وجود نداشته باشد ادامه دارد، صحبت کردن از قوانین نابرابر که عموما باعث ایجاد بحثهای مفیدی در این باب می شود، و خلق ارتباطات جدید با کسانی که پیش از این بی اعتنا، و نیز غریبه، از کنارشان می گذشتیم از این دست است. شمار این امضاهای بالقوه، را نمی توان از نظر دور داشت. پس در هر حال کمپین حرکتی است که باعث می شود شبکه ای از ارتباطات جدید مبتنی بر خواسته مشترک در فضای عمومی، شکل بگیرد.